— Цяжка? — спытаў я чалавека, ад якога пахла часнаком.

— Нічога, — сказаў ён. На твары ў яго выступіў пот, і ён крактаў. Ліфт падымаўся ўсё вышэй і нарэшце спыніўся. Чалавек, які трымаў мае ногі, адчыніў дзверы і выйшаў. Мы апынуліся на пляцоўцы. На пляцоўку выходзіла некалькі дзвярэй з меднымі ручкамі. Чалавек, які трымаў мае ногі, націснуў кнопку. Мы пачулі, як за дзвярыма затрашчаў званок. Ніхто не адгукнуўся. Потым па лесвіцы падняўся швейцар.

— Дзе яны? — спыталі санітары.

— Не ведаю, — сказаў швейцар. — Яны спяць унізе.

— Паклічце каго-небудзь.

Швейцар пазваніў, потым пастукаўся, потым адчыніў дзверы і ўвайшоў. Калі ён вярнуўся, за ім ішла сталая жанчына ў акулярах. Валасы яе былі растрапаныя, і прычоска раскідалася, яна была ў форме сястры міласэрнасці.

— Я не разумею, — сказала яна. — Я не разумею па-італьянску.

— Я гавару па-англійску, — сказаў я. — Трэба ўладкаваць мяне куды-небудзь.

— Ніводная палата не гатова. Мы яшчэ нікога не чакалі.

Яна старалася падабраць валасы і блізарука жмурылася на мяне.

— Пакажыце, куды мяне пакласці.

— Не ведаю, — сказала яна. — Мы нікога не чакалі. Я не магу пакласці вас куды папала.

— Усё роўна куды, — сказаў я. Потым звярнуўся да швейцара па-італьянску: —Знайдзіце вольны пакой.

— Яны ўсе вольныя, — сказаў швейцар. — Вы тут першы паранены. — Ён трымаў фуражку ў руцэ і глядзеў на пажылую сястру.

— Ды пакладзіце вы мяне куды-небудзь, Хрыстом-Богам прашу! — Боль у сагнутых нагах усё мацнеў, і я адчуваў, як ён наскрозь пранізвае косці. Швейцар знік за дзвярыма разам з сівой сястрой і хутка вярнуўся. — Ідзіце за мной, — сказаў ён.

Мяне панеслі па доўгім калідоры і ўнеслі ў пакой са спушчанымі шторамі. У ім пахла новай мэбляй. Каля сцяны стаяў ложак, у куце — вялізная люстраная шафа. Мяне паклалі на ложак.

— Я не магу даць прасціну, — сказала жанчына, — яны ўсе пад замком.

Я не стаў гаварыць з ёй.

— У мяне ў кішэні грошы, — сказаў я швейцару. — У той, што зашпілена на гузік.

Швейцар дастаў грошы. Абодва санітары стаялі каля парога з шапкамі ў руках.

— Дайце ім абодвум па пяць лір і пяць лір вазьміце сабе. Мае паперы ў другой кішэні. Можаце аддаць іх сястры.

Санітары ўзялі пад казырок і выйшлі.

— Вось, — сказаў я сястры, — гэта мая картачка і гісторыя хваробы.

Жанчына ўзяла паперы і паглядзела на іх праз акуляры. Папер было тры, і яны былі складзены.

— Я не ведаю, што рабіць, — сказала яна. — Я не ўмею чытаць па-італьянску. Я нічога не магу зрабіць без распараджэння доктара. — Яна расплакалася і ўсунула паперы ў кішэню фартуха. — Вы амерыканец? — спытала яна скрозь слёзы.

— Так. Пакладзіце, калі ласка, паперы на столік каля ложка.

У пакоі было цемнавата і халаднавата. З ложка мне было відаць вялікае люстэрка ў шафе, але не было відаць, што ў ім адбівалася. Швейцар стаяў у нагах ложка. У яго быў добры твар, і сам ён здаваўся мне таксама добрым.

— Вы можаце ісці, — сказаў я яму. — I вы таксама,—сказаў я сястры. — Як вас зваць?

— Місіс Уокер.

— Ідзіце, місіс Уокер. Я паспрабую заснуць.

Я застаўся ў пакоі адзін. У ім было халаднавата і не пахла бальніцай. Матрац быў тугі і зручны, і я ляжаў не варушачыся, амаль не дыхаючы, радуючыся, што боль сціхае. Праз нейкі час мне захацелася піць, і я знайшоў у галавах грушу званка і пазваніў, але ніхто не з'явіўся. Я заснуў.

Прачнуўшыся, я агледзеўся. Праз аканіцы прабівалася сонечнае святло. Я ўбачыў вялікі гардэроб, голыя сцены і два крэслы. Мае ногі ў брудных бінтах, як палкі, тырчалі на ложку. Я стараўся не кратаць імі. Мне хацелася піць, і я пацягнуўся да званка і націснуў на кнопку. Я пачуў, як адчыніліся дзверы, і азірнуўся, і ўбачыў сястру, не ўчарашнюю, а іншую. Яна здавалася мне маладой і прыгожанькай.

— Добрай раніцы, — сказаў я.

— Добрай раніцы, — сказала яна і падышла да ложка.—Нам не ўдалося выклікаць доктара. Ён паехаў на Кома. Мы не ведалі, што сёння прывязуць каго-небудзь. А што ў вас?

— Я паранены. Абодва калены і ступні, і галава таксама закранута.

— Як вас зваць?

— Генры, Фрэдэрык Генры.

— Я зараз памыю вас. Але павязак мы не можам чапаць да прыходу доктара.

— Скажыце, а міс Барклі тут?

— Не. У нас такой няма.

— Што гэта за жанчына, якая плакала, калі мяне прывезлі?

Сястра рассмяялася.

— Гэта місіс Уокер. Яна дзяжурыла ноччу і заснула. Яна не думала, што каго-небудзь прывязуць.

Размаўляючы, яна распранула мяне, і калі зняла ўсё, акрамя павязак, то стала мяне мыць, вельмі проста і лоўка. Мыццё мяне асвяжыла. Галава была забінтавана, але яна абмыла ўсюды вакол бінта.

— Дзе вас параніла?

— На Ізонца, на поўнач ад Плавы.

— Дзе гэта?

— На поўнач ад Гарыцыі.

Я бачыў, што ўсе гэтыя назвы ёй нічога не гавораць.

— Вам вельмі баліць?

Яна ўклала мне градуснік у рот.

— Італьянцы ставяць пад паху, — сказаў я.

— Не размаўляйце.

Выняўшы градуснік, яна паглядзела, якая тэмпература, і адразу стрэсла.

— Якая тэмпература?

— Вам не трэба гэта ведаць.

— Скажыце, якая.

— Амаль нармальная.

— У мяне ніколі не падымаецца тэмпература. А ў маіх нагах гэтулькі старога жалеза.

— Не разумею.

— Там і асколкі міны, і старыя цвікі, і спружыны ад матраца, і ўсялякі хлам.

Яна пакруціла галавой і ўсміхнулася.

— Калі б у вашай назе было хоць адно пабочнае цела, яно дало б запаленне і ў вас паднялася б тэмпература.

— А вось пабачым, — сказаў я, — пабачым, што дастануць падчас аперацыі.

Яна выйшла з пакоя і вярнулася разам з пажылой сястрой, якая дзяжурыла ноччу. Удваіх яны паслалі мне прасціну, не падымаючы мяне. Гэта было для мяне новым і зроблена вельмі лоўка.

— Хто загадвае шпіталем?

— Міс Ван-Кампен.

— Колькі тут сясцёр?

— Толькі мы дзве.

— А больш не будзе?

— Павінны прыехаць яшчэ.

— А калі?

— Не ведаю. Хвораму нельга быць такім цікаўным.

— Я не хворы, — сказаў я. — Я паранены.

Яны справіліся з ложкам, і я ляжаў цяпер на свежай, чыстай прасціне, накрыты другой такой жа. Місіс Уокер выйшла і вярнулася з піжамай у руках. Яны нацягнулі яе на мяне, і я адчуў сябе апранутым і вельмі чыстым.

— Вы вельмі ласкавыя, — сказаў я. Сястра, якую звалі міс Гэйдж, усміхнулася. — Я хацеў бы папрасіць шклянку вады.

— Калі ласка. А потым можна і паснедаць.

— Я не хачу снедаць. Калі можна, я папрасіў бы адчыніць аканіцы.

У пакоі быў паўзмрок, і калі аканіцы адчыніліся, яго напоўніла яркае сонечнае святло, і я ўбачыў балкон і за ім чарапіцу дахаў і коміны. Я паглядзеў вышэй чарапічных дахаў і ўбачыў белыя воблакі і вельмі блакітнае неба.

— Вы не ведаеце, калі павінны прыехаць астатнія сёстры?

— А што? Хіба вы не задаволены нашым доглядам?

— Вы вельмі ласкавая.

— Мо вам патрэбны падсоў?

— Магчыма.

Яны прыўзнялі мяне і падтрымалі, але гэта аказалася бескарысным. Потым я ляжаў і глядзеў у адчыненыя дзверы на балкон.

— Калі павінен прыйсці доктар?

— Як толькі вернецца. Мы званілі па тэлефоне на Кома, каб ён прыехаў.

— Хіба няма іншых дактароў?

— Ён наш шпітальны доктар.

Міс Гэйдж прынесла графін з вадой і шклянку. Я выпіў тры шклянкі, і потым яны абедзве пайшлі, і я нейкі час глядзеў у акно і потым зноў заснуў. Другі сняданак я з'еў, а пасля снедання да мяне зайшла загадчыца, міс Ван-Кампен. Я ёй не спадабаўся, і яна не спадабалася мне. Яна была маленькага росту, дробязна падазроная і надзьмутая фанабэрыяй. Яна задала мне мноства пытанняў і, відаць, лічыла амаль ганьбай службу ў італьянскай арміі.

— Ці можна мне на абед віна? — спытаў я.

— Толькі па прадпісанні доктара.

— А да яго прыходу нельга?

— Hi ў якім выпадку.

— Вы думаеце, што ён усё-ткі з'явіцца?

— Яму званілі па тэлефоне.

Яна пайшла, і ў пакой вярнулася міс Гэйдж.

— Навошта вы нагрубілі міс Ван-Кампен? — спытала яна, пасля таго як вельмі лоўка зрабіла для мяне ўсё, што трэба.